Name: Koninklijke Horeca Nederland
Address: Vijzelmolenlaan 10-12, Woerden, 3447 GX, NL
Telephone: 0348 48 94 89
Price range: $

De recente rechterlijke uitspraak over de Amsterdamse vermakelijkhedenretributie krijgt veel aandacht. De rechter draaide de tariefsverhoging terug. Interessant voor KHN maar dit betekent niet automatisch dat hiermee ook de juridische discussie over de toeristenbelasting is beslecht.

Waarom ging er een streep door de verhoging?

De vermakelijkhedenretributie is een specifieke heffing. Er moet voldoende relatie zijn tussen de heffing en gemeentelijke voorzieningen of diensten waarvan de ondernemer profijt heeft.

Bij een deel van de Amsterdamse verhoging ontbrak die relatie. De extra opbrengst was onder meer bestemd voor gratis openbaar vervoer voor kinderen, een lerarenbeurs, vergroening en onderwijsinitiatieven. Volgens de rechter staan dergelijke algemene beleidsdoelen te ver af van de activiteiten waarvoor de retributie wordt geheven. Ook bij het andere deel van de verhoging vond de rechter de onderbouwing onvoldoende. Daarbij speelde mee dat de ondernemer aannemelijk maakte dat de verhoging door bestaande prijsafspraken niet direct kon worden doorberekend. De rechtbank kwam daardoor tot de conclusie dat sprake was van strijd met het verbod op détournement de pouvoir: de gemeente mag haar bevoegdheid niet gebruiken voor een ander doel dan waarvoor de bevoegdheid is verleend.

De toeristenbelasting werkt juridisch anders. Het is geen retributie en de opbrengst hoeft niet aan concrete voorzieningen voor hotels of gasten te worden besteed. De uitspraak over de vermakelijkhedenretributie kan daarom niet één op één worden toegepast op de toeristenbelasting.

Toeristenbelasting: waar ligt de grens?

De toeristenbelasting vindt haar wettelijke grondslag in de Gemeentewet en werd in 1970 ingevoerd als bijdrage aan gemeentelijke kosten die mede samenhangen met toerisme. We zien dat steeds meer gemeenten nauwelijks nog een relatie leggen met dit oorspronkelijke doel en de belasting vooral inzetten om begrotingstekorten te dekken of andere beleidsdoelen te financieren. De Gemeentewet biedt gemeenten echter veel ruimte en stelt geen maximumtarief.

KHN wil via het in 2025 gestarte proefproces in Amsterdam meer duidelijkheid krijgen over de juridische grenzen van dit belastinginstrument. De collectieve onderbouwing hiervoor hebben we goed op orde. Daarbij wordt – net als in de zaak over de vermakelijkhedenretributie - ook gewezen op hetzelfde verbod op détournement de poivoir. In onze optiek gebruikt de gemeente namelijk de toeristenbelasting ten onrechte met een regulerend oogmerk, namelijk het weren van toeristen. De toeristenbelasting is daar echter niet voor bedoeld. Daarnaast zijn concrete praktijkvoorbeelden van hoteliers belangrijk.

Denk aan situaties waarin aantoonbaar:

een verhoging niet volledig kon worden verwerkt in de kamerprijs
een gast, groep of opdrachtgever een offerte niet accepteerde vanwege de toeristenbelasting
een groep vanwege de totale prijs koos voor een hotel buiten Amsterdam
toeristenbelasting al was afgedragen terwijl een rekening geheel of gedeeltelijk oninbaar bleek
aanvullende financierings-, rente- of bankkosten ontstonden
andere concrete financiële of commerciële gevolgen optraden

Met de aangekondigde verdere verhogingen van toeristenbelasting, kunnen de gevolgen voor hoteliers steeds zichtbaarder worden.

Hoe nu verder?

Het proefproces in Amsterdam vraagt een lange adem. We hopen binnenkort op een eerste inhoudelijke behandeling bij de rechter. Mogelijk is daarna een hoger beroepsprocedure nodig om uiteindelijk via jurisprudentie meer duidelijkheid te krijgen. Ook schromen we niet om nieuwe juridische procedures te starten, nu de gemeente de toeristenbelasting steeds verder blijft verhogen.