Onderzoeksrapport functioneren afdeling Veiligheid, Toezicht en handhaving gemeente Haarlem geeft tekortkomingen weer

Op 1 maart 2025 publiceerde de gemeente Haarlem een onderzoeksrapport dat tot op heden niet actief is gedeeld met gesprekspartners in de stad. Het onderzoeksbureau stelde een rapport op waaruit blijkt dat veel verbeteringen nodig zijn.

Het werk op het gebied van de VTH-taken wordt in een keten uitgevoerd binnen de gemeente Haarlem. De afdeling VTH draagt samen met diverse disciplines de verantwoordelijkheid voor de VTH-taken. Deze disciplines zijn betrokken bij de inhoudelijke samenwerking op het gebied van bijvoorbeeld wonen, veiligheid en handhaving, milieu, duurzaamheid, omgevingsbeleid, parkeren, evenementen, standplaatsen en gebiedsbeheer.

De afdeling VTH is een van de drieëntwintig afdelingen bij de gemeente. De afdeling bestaat uit vijf teams: Team Vergunningverlening, Team Toezicht & Handhaving, Team Procedures & Projecten, Team Advies & Ondersteuning en Team Afdelingsleiding.

Het ondernemersperspectief in korte bewoordingen

1. Wat viel in 2024 op voor ondernemers?
Hoge druk op vergunningverlening

• Veel aanvragen zijn niet binnen hetzelfde jaar afgerond.
• Door invoering van de Omgevingswet zijn procedures veranderd.
• Complexiteit van regelgeving leidde soms tot extra vragen, aanvullingen en vertraging.

Toegenomen toezicht en handhaving

• Meer controles bij evenementen (relevant voor horeca en organisatoren).
• Strengere aandacht voor brandveiligheid.
• Intensieve aanpak van strijdig gebruik, leegstand en splitsingen.

Onvoldoende aansluiting tussen beleid en praktijk

• Gemeentelijke regels sluiten niet altijd goed aan op landelijke wetgeving.
• Dit maakt aanvragen soms onvoorspelbaar of juridisch complex.

Capaciteitsproblemen

• Structureel tekort aan personeel bij VTH.
• Gevolg: langere doorlooptijden en minder fysieke controles tijdens bouwfasen.

2. Oorzaken van de knelpunten

• Invoering van de Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging (grote systeemwijziging).
• Achterstanden door nieuw zaaksysteem.
• Krapte op de arbeidsmarkt.
• Toenemende maatschappelijke druk (woningtekort, veiligheid, evenementen).
• Complexere handhavingsdossiers met meer juridische procedures.

2024 was duidelijk een overgangsjaar waarin wetgeving, organisatie en systemen tegelijk veranderden.

3. Wat gaat in 2025 verbeteren?
Structurele uitbreiding capaciteit

• 32 fte extra beschikbaar gesteld (gefaseerde invulling).
• Extra inzet op brandveiligheid, huisvesting en toezicht.

Sterker vooroverleg

• Ondernemers kunnen plannen eerder bespreken.
• Doel: minder afwijzingen, minder bezwaren, snellere afhandeling.

Verbetering werkprocessen

• Optimalisatie onder de Omgevingswet.
• Vernieuwing legesverordening.
• Meer datagestuurde sturing op werkvoorraad en doorlooptijden.

Gerichte en projectmatige handhaving

• Focus op risicogebieden.
• Meer samenwerking tussen afdelingen.
• Mogelijk vaker inzet van bestuurlijke boete bij bewuste overtredingen.

Procesverbetering parkeren

• Tijdelijke procesmanager om fouten en achterstanden te verminderen.
• Voorbereiding zero-emissiezone per 1 juni 2025.

4. Wat betekent dit concreet voor horeca en ondernemers?
Kansen

• Meer duidelijkheid via vooroverleg.
• Professionalisering van toezicht.
• Betere interne samenwerking bij de gemeente.
• Structurele versterking van capaciteit.

Aandachtspunten

• Brandveiligheid krijgt nadrukkelijk prioriteit.
• Evenementen worden intensiever gecontroleerd.
• Handhaving bij bewuste overtredingen wordt steviger.

5. Strategische duiding voor ondernemersverenigingen
Het beleid verschuift van ad-hoc reageren naar:

• Meer risicogericht toezicht
• Meer juridische stevigheid
• Meer projectmatige aanpak

Voor ondernemers betekent dit:

• Zorg voor goede voorbereiding bij vergunningaanvragen.
• Maak actief gebruik van vooroverleg.
• Investeer in naleving (brandveiligheid, gebruiksregels, splitsingen).
• Zoek vroegtijdig afstemming bij grotere plannen of evenementen.

Conclusie
Na een onrustig overgangsjaar zet 2025 in op stabilisatie en professionalisering.
De inzet is duidelijk: meer capaciteit, betere processen en gerichter handhaven.

Voor ondernemers ligt de sleutel in vroegtijdige afstemming en zorgvuldige naleving — dan biedt het nieuwe systeem juist meer voorspelbaarheid.