Moet jij aan de GACS (gebouwautomatiserings-en -controlesysteem) verplichting voldoen?

Vanaf 1 januari 2026 kun je als horecaondernemer te maken hebben met een nieuwe wettelijke verplichting: een gebouwautomatiserings- en controlesysteem (GACS). Deze verplichting geldt voor utiliteitsgebouwen met grote verwarmings- of koelingsinstallaties. Lees of dit voor jou van toepassing is en wat een GACS moet kunnen.

Wat is een GACS?

Een GACS is een slim systeem dat technische installaties in een gebouw continu monitort, analyseert en waar nodig bijstuurt. Denk aan verwarming, koeling, ventilatie, verlichting en energiemanagement. Het doel van een GACS is om het energieverbruik te verminderen, de prestaties van installaties te verbeteren en technische problemen sneller te signaleren. Daarmee kan een GACS bijdragen aan lagere energiekosten en een efficiënter beheer van het gebouw.

Voor wie geldt de verplichting?

De verplichting wordt stapsgewijs ingevoerd:

• Vanaf 1 januari 2026 moeten utiliteitsgebouwen met een verwarmings- of koelingsinstallatie van meer dan 290 kW beschikken over een GACS.
• Vanaf 1 januari 2030 wordt de grens verlaagd naar 70 kW. Dit ligt vast in het Besluit bouwwerken leefomgeving (BBL) en komt voort uit de Europese EPBD‑richtlijn.

Vooral grotere horecabedrijven, hotels, congreslocaties en andere ondernemingen met omvangrijke klimaatinstallaties kunnen hierdoor met de verplichting te maken krijgen.

Wat moet een GACS kunnen?

Een GACS moet minimaal in staat zijn om:

• het energieverbruik continu te meten, op te slaan en te analyseren;
• de energie-efficiëntie van installaties te beoordelen en rendementsverlies te signaleren;
• beheerders te informeren over verbetermogelijkheden;
• samen te werken met andere energiesystemen, zoals zonnepanelen, energieopslag en laadpalen;
• merkonafhankelijk te functioneren, zodat zowel geïntegreerde als losse systemen mogelijk zijn. 

Controleer tijdig of jouw bedrijf onder de regeling valt

Als horecaondernemer is het verstandig om tijdig te controleren wat het vermogen is van je verwarmings- en koelingsinstallaties. Komt je gebouw boven de genoemde vermogensgrenzen uit, dan kan het nodig zijn om vóór de ingangsdatum maatregelen te treffen.

Checklist en meer informatie

Met de checklist die de overheid opstelde, kun je beoordelen of een systeem voldoet aan de technische eisen voor een GACS. Deze checklist is gebaseerd op de NEN-EN-ISO 52120-norm en kijkt onder meer naar verwarming, koeling, ventilatie, verlichting en energiemanagement.

Je vindt de checklist en meer informatie op Gebouwautomatiserings- en controlesysteem (GACS) | RVO.nl