KHN Haarlem positief over ontwikkelingen Kerstmarkt

KHN Haarlem is positief over de stappen die sinds de eerdere gesprekken zijn gezet. Er is in relatief korte tijd een uitgebreid onderzoek uitgevoerd waarin inwoners, ondernemers, standhouders, culturele instellingen, hulpdiensten en andere betrokken partijen een plek hebben gekregen. Veel van de zorgen en wensen die eerder vanuit de stad zijn uitgesproken, zijn herkenbaar terug te vinden in het rapport. Na de uitgebreide inspraak en betrokkenheid vanuit de stad vinden wij het bovendien positief dat er tempo wordt gemaakt en dat er nu concrete vervolgstappen voorliggen.

Onderzoek en behoud

Tegelijkertijd is er voor KHN in deze fase onvoldoende tijd geweest om de verschillende scenario’s uit het rapport breed met onze achterban te toetsen. Wij hopen en vertrouwen erop dat de raad voldoende gelegenheid heeft gehad om de verschillende opties en consequenties zorgvuldig tegen elkaar af te wegen. Voor KHN staat in ieder geval voorop dat de kerstmarkt voor Haarlem behouden blijft. Het is een evenement waar veel Haarlemmers, bezoekers én ondernemers positieve energie van krijgen en dat inmiddels onmiskenbaar bij de stad hoort. 

Wij waarderen vooral dat het rapport een realistische inkijk geeft in de keuzes die voorliggen. De wens om meer kwaliteit, lokale identiteit, sfeer en culturele programmering toe te voegen is breed gedragen, maar het rapport maakt ook duidelijk dat dit niet zonder consequenties kan voor omvang, kosten en economische impact. Die afweging wordt wat ons betreft terecht niet te eenvoudig voorgesteld.

Economische impact

Positief vinden wij ook dat de economische betekenis van de kerstmarkt veel duidelijker in beeld is gebracht. De kerstmarkt trekt jaarlijks 150.000 tot 175.000 bezoeken en genereert ruim €11 miljoen aan bestedingen, met een economische spin-off van circa €4,8 miljoen. Dat benadrukt dat de kerstmarkt niet alleen een evenement is, maar ook van grote betekenis is voor de binnenstad en haar ondernemers. 

Tegelijkertijd herkennen wij de constatering dat die economische voordelen niet voor iedere ondernemer gelijk zijn. Drukte, bereikbaarheid, bevoorrading en het wegblijven van reguliere bezoekers kunnen juist negatieve gevolgen hebben. Een toekomstige opzet moet daarom niet alleen kijken naar het totale bezoekersaantal, maar vooral naar de vraag hoe de binnenstad als geheel van het evenement profiteert.

Toekomstige invulling

Wij vragen de commissie hierbij aandacht voor het volgende. Het onderzoeksbureau noemt het bredere winterevenement de richting die het beste evenwicht biedt tussen impact en economisch effect enerzijds en ruimte voor kwaliteit, sfeer en beleving anderzijds. Het college kiest daar niet voor, met als belangrijkste argument dat dit hogere kosten met zich meebrengt. Uit de begrotingen in het rapport blijkt dat verschil echter relatief beperkt: circa €300.000 gemeentelijke bijdrage in 2028 voor een breder winterevenement Aan De commissie ontwikkeling Van Bestuur KHN afdeling Haarlem Betreft Schriftelijke inspreekbijdrage toekomst kerstmarkt Datum 2 september 2026 2 / 3 zonder ijsbaan, tegenover circa €260.000 voor de huidige vorm. Daarbij sluit de begroting van de huidige vorm niet, met een geraamd tekort van €25.000 in 2027 en €50.000 in 2028, exclusief de kosten van de organisator. 

Wij pleiten er daarom voor het bredere winterevenement niet af te voeren, maar als ontwikkelrichting mee te geven in de aanbesteding of concessie. Het rapport constateert zelf dat het draagvlak in Haarlem voor zo'n breder winterevenement nog niet specifiek is onderzocht. De concrete invulling zal uiteindelijk bepalen of dit voor ondernemers en inwoners daadwerkelijk een verbetering is. 

Vanuit een deel van onze achterban, in het bijzonder de hotellerie, zien wij juist behoefte aan een langere looptijd. Een evenement van slechts drie dagen biedt voor verblijfstoerisme andere kansen dan een aantrekkelijk winterprogramma dat zich over een langere periode uitstrekt. Een langere looptijd kan daarmee ook bijdragen aan spreiding van bezoekers en economische effecten over meer dagen. Voor ons geldt daarbij wel dat verlenging moet samengaan met een passende schaal van de markt en heldere afspraken over horeca.

Horeca en financiering

Voor KHN is specifiek van belang hoe wordt omgegaan met food & beverage. Het rapport benoemt terecht het risico dat een externe organisator voor zijn verdienmodel zelf horeca gaat exploiteren, en stelt bovendien vast dat de huidige duur van drie dagen te kort kan zijn om dat terug te verdienen, waardoor de vraag naar verlenging reëel wordt. In de begroting van het bredere winterevenement is het horecaterras al opgenomen als inkomstenpost van de organisator, van €35.000 tot €49.500.

Wij vragen de raad daarom om in de uitvraag drie voorwaarden vast te leggen: 

• horeca-units worden eerst en bij voorkeur uitsluitend aangeboden aan Haarlemse horecaondernemers en pas extern ingevuld wanneer er aantoonbaar geen lokale gegadigden zijn; 
• het aantal tijdelijke horeca-units wordt begrensd tot een vooraf vastgesteld maximum en deze worden niet direct voor bestaande horecazaken geplaatst; 
• tijdelijke horeca kan onderdeel zijn van het concept, maar moet aanvullend zijn en niet primair worden ingezet als concurrerend verdienmodel naast ondernemers die het gehele jaar in de stad gevestigd zijn.

Ook zijn wij positief dat uit het onderzoek blijkt dat een volledig commerciële organisatie weinig draagvlak heeft en dat de gemeente een belangrijke rol blijft houden in koers, publieke belangen, veiligheid én financiering. Het onderzoeksbureau adviseert de noodzakelijke gemeentelijke bijdrage als structurele post in de begroting op te nemen. Wij constateren dat het college hier niet in meegaat en meerjarig incidenteel budget voorstelt: €375.000 in 2027 en vervolgens drie jaar €325.000 per jaar. Wij vinden het in ieder geval positief dat de gemeente financieel betrokken wil blijven. Tegelijkertijd vragen wij de raad het advies over structurele financiering alsnog te wegen, omdat financiële zekerheid van belang is voor de continuïteit van het evenement en voor een externe organisator die een meerjarige ontwikkeling moet kunnen aangaan.

Wel vragen wij aandacht voor de in de scenario’s opgenomen ondernemersbijdrage van €50.000. Wij zien dat als een mogelijke financieringsbron en niet als reeds beschikbare of toegezegde dekking. Ter vergelijking: in 2024 bedroeg de bijdrage van ondernemers via de BIZ €25.000 en in 2025 €15.000. De begroting gaat daarmee uit van een aanzienlijke verhoging.

Voor zover daarbij naar de BIZ wordt gekeken, geldt bovendien dat de BIZ momenteel breder kijkt naar de toekomstige inzet van haar middelen, onder andere in relatie tot de ontwikkeling van Bureau Binnenstad. Een eventuele bijdrage zal onderdeel moeten zijn van die bredere afweging. Een bijdrage is voor ons bespreekbaar, maar dan wel met heldere afspraken over zeggenschap over de invulling, het voorkomen van ongewenste concurrentie door tijdelijke horeca en een eerlijker verdeling van lusten en lasten.

Tot slot vinden wij het belangrijk dat de betrokkenheid van ondernemers goed wordt onderscheiden van het dragen van organisatorisch en financieel risico. Ondernemersorganisaties kunnen een belangrijke rol spelen bij koers, inhoud en verbinding met de stad, maar dat betekent niet automatisch dat zij de verantwoordelijkheid en risico’s van een dergelijk groot evenement kunnen of moeten overnemen.

Conclusie

Alles overziend zien wij het rapport als een goede en realistische basis voor de volgende stap. Er ligt geen eenvoudige keuze en het rapport laat dat ook zien. Voor KHN is het belangrijkste dat de kerstmarkt behouden blijft en toekomstbestendig wordt gemaakt. Wij zien kansen om de grote economische en maatschappelijke waarde te behouden en tegelijkertijd te werken aan meer kwaliteit, spreiding, een langere economische werking en een sterker Haarlems karakter. Laten we daarbij vooral vasthouden aan de positieve energie die dit evenement al ruim dertig jaar aan Haarlem geeft.