Gemeente Amsterdam presenteert Uitvoeringsprogramma’s 2026

Wat betekenen de nieuwe maatregelen voor horeca en hoteliers?
De gemeente Amsterdam heeft de Uitvoeringsprogramma’s 2026 vastgesteld voor zowel de Aanpak Binnenstad als de Bezoekerseconomie. Daarnaast is de folder “Vastgoed als middel voor een leefbare binnenstad” gepubliceerd, waarin vastgoed als actief sturingsinstrument centraal staat.

De volledige documenten zijn hier te raadplegen:

• Uitvoeringsprogramma Aanpak Binnenstad 2026
• Uitvoeringsprogramma Bezoekerseconomie 2026
• Folder Vastgoed als middel voor een leefbare binnenstad

Hieronder zetten wij de belangrijkste maatregelen en de impact voor je uiteen. 

Aanpak Binnenstad 2026

• De Aanpak Binnenstad is gebiedsgericht en richt zich primair op het centrum.
• De gemeente zet in op transformatie van het functiemengsel, vermindering van toeristische monocultuur en versterking van de woonfunctie.
• Een belangrijke nieuwe maatregel is de invoering van een vergunningsplicht voor toeristische detailhandel. Daarmee wil de gemeente verdere concentratie van toeristenwinkels tegengaan. Hoewel deze maatregel direct Retail raakt, kan zij indirect gevolgen hebben voor horecaconcentraties en functiemenging in bepaalde straten.
• Daarnaast wordt verder gewerkt aan het toekomstplan voor horeca in het Wallengebied. Hier wordt gestuurd op het verminderen van magneetfuncties en het aanpassen van de functiemix. Voor ondernemers in postcodegebied 1012 kan dit in de praktijk leiden tot aanvullende beperkingen of herstructurering.
• Opvallend is de nadruk op actief vastgoedbeleid. Via Stadsgoed NV, NV Zeedijk en Stadsherstel zet de gemeente in op strategische aankopen, herontwikkeling en functiewijziging van panden. Zoals toegelicht in de vastgoedfolder wordt vastgoed expliciet ingezet om toeristische monocultuur terug te dringen, woningen boven winkels te realiseren en ongewenste exploitatie te voorkomen. Daarmee krijgt de gemeente feitelijk meer directe invloed op het economisch profiel van delen van de binnenstad.
• Verdere beperkingen voor horecaondernemers zijn wat ons betreft niet de oplossing en dragen niet bij aan een duurzame en evenwichtige ontwikkeling van de gastvrijheidssector.
• Wij constateren bovendien dat de huidige beperkingen en regels vaak niet het beoogde effect hebben, maar toch blijven bestaan. In plaats van een betere balans te realiseren, staan zij in de praktijk vaak de diversiteit van het aanbod in de weg. De voortdurende beleidswijzigingen en het publieke debat over nieuwe ingrepen creëren onzekerheid. Dat maakt dat veel kwalitatief sterke ondernemers terughoudend zijn geworden om te investeren in dit gebied. Ook bestaande, goed functionerende ondernemers worden beperkt in hun bedrijfsvoering en ondervinden nadeel van het negatieve imago dat onterecht op delen van het oude stadshart wordt geprojecteerd.
• We staan daarom op het standpunt dat verdere beperking niet de juiste weg is. De prioriteit moet liggen bij stabiliteit, rechtszekerheid en het versterken van kwaliteit en diversiteit. Wij zetten ons actief in om die uitgangspunten in gesprekken met ambtenaren en bestuurders te verankeren en zullen ondernemers in de betreffende gebieden nadrukkelijk blijven ondersteunen. Alleen met een voorspelbaar en evenwichtig beleid kan het oude stadshart zich duurzaam ontwikkelen tot een gebied waar leefbaarheid en ondernemerschap elkaar versterken.

Standpunt KHN
Wij zien het stadsdeelbestuur als een belangrijke partner bij de verdere uitwerking van deze aanpak. Wij hopen na de verkiezingen met het nieuwe bestuur opnieuw een constructieve en inhoudelijke samenwerking te kunnen voortzetten.

Bezoekerseconomie 2026
Het Uitvoeringsprogramma Bezoekerseconomie 2026 richt zich op regulering van bezoekersstromen, overnachtingen en verdere uitvoering van de Verordening Toerisme in Balans.

• De toeristenbelasting blijft in 2026 op 12,5 procent van de overnachtingsprijs. Tegelijkertijd stijgt per 1 januari 2026 het btw-tarief op hotelovernachtingen van 9 naar 21 procent door landelijke wetgeving. De gecombineerde belastingdruk op hotelovernachtingen is daarmee uitzonderlijk hoog. De gemeente geeft aan dat, indien het aantal overnachtingen niet onder de 20 miljoen daalt, vanaf 2027 een stapsgewijze verdere verhoging van de toeristenbelasting kan worden overwogen.
• Centraal in het beleid blijft het maximum van 20 miljoen overnachtingen per jaar, zoals vastgelegd in de Verordening Toerisme in Balans. Dit aantal wordt al jaren niet gehaald, is onder de huidige marktomstandigheden niet realistisch en lijkt willekeurig gekozen. Gegeven de vergunde hotelcapaciteit zou een structureel maximum van 20 miljoen betekenen dat de sector moet terugvallen naar een bezettingsgraad van minder dan 60 procent. Dat is economisch niet rendabel te exploiteren.  
• KHN heeft zich inmiddels als direct belanghebbende gevoegd in de procedure waarin bewoners de gemeente hebben gedagvaard over de uitvoering van deze verordening. De rechter zal moeten oordelen of de uitvoering juridisch toereikend is geweest en of bewoners wel ontvankelijk zijn.
• Daarnaast wordt het voorbereidingsbesluit slaapplaatsen hotels omgezet in het omgevingsplan, waarmee uitbreiding van slaapplaatsen in bestaande hotels feitelijk wordt bevroren. Dit was al eerder aangekondigd.
• Ook treedt per 1 januari 2026 de escalatieladder vakantieverhuur in werking, waarbij in aangewezen wijken het maximum aantal verhuurnachten wordt verlaagd van 30 naar 15 en in een volgende stap zelfs een tijdelijke stop mogelijk is. Hiertegen heeft KHN  eerder een zienwijze ingediend, omdat we de maatregelen te voorzichtig vinden en niet in relatie staat tot andere ambities en regelgeving.
• De gemeente kondigt bovendien aanvullende maatregelen aan gericht op dagbezoekers, zonder dat daar nog volledig uitgewerkte instrumenten bij zijn gepresenteerd.

Standpunt KHN

• KHN maakt zich al langer ernstige zorgen over de koers die de gemeente kiest. De nadruk ligt vrijwel volledig op het begrenzen van bezoekersaantallen en overnachtingen, terwijl het zeer de vraag is in hoeverre de gemeente daar daadwerkelijk grip op kan krijgen en onderschat de economische waarde en belangen van de bezoekerseconomie voor de stad.  Internationale mobiliteit, economische conjunctuur en externe marktdynamiek spelen een veel grotere rol in bezoekersaantallen dan lokale beleidsmaatregelen.
• Tegelijkertijd zien wij dat er nauwelijks concreet werk wordt gemaakt van daadwerkelijke spreiding over regio, tijd en doelgroepen. Investeringen in kwaliteitsverbetering, verduurzaming van de sector en versterking van cultureel aanbod, de bijdrage aan het voorzieningenniveau en infrastructuur krijgen minder prioriteit dan volumesturing. Veel maatregelen lijken eerder gericht op het terugdringen van capaciteit dan op het verbeteren van de balans.
• Wij constateren dat een aantal maatregelen contraproductief kan uitpakken voor de ambitie om te komen tot een duurzame bezoekerseconomie. Hoge belastingdruk, capaciteitsbevriezing en aanvullende beperkingen binnen bestaande vergunningen verminderen de investeringsruimte van ondernemers. Juist die investeringsruimte is nodig om te verduurzamen, te innoveren en de kwaliteit van het aanbod te versterken.
• Ook de wijze waarop citymarketing wordt ingeperkt en de discussie over het gebruik van het beeldmerk wordt gevoerd, vinden wij zorgwekkend. Deze benadering werkt naar onze overtuiging contraproductief en draagt niet bij aan een consistente internationale positionering van Amsterdam, noch aan gerichte sturing op een meer duurzame en toekomstbestendige bezoekerseconomie.
• Wij ervaren het als zorgelijk dat maatregelen worden genomen die de directe bedrijfsvoering van hotels beperken binnen reeds verleende vergunningen. Ondernemers hebben geïnvesteerd op basis van geldende planologische rechten en rechtsgeldige vergunningen. Wanneer daar via nieuw beleid feitelijk op wordt teruggekomen, raakt dat de rechtszekerheid en het ondernemersklimaat in Amsterdam.
• Samen met onze partners binnen de Alliantie Bezoekerseconomie blijven wij inzetten op een constructieve bijdrage. Wij geloven in samenwerking, kwaliteitsverbetering en slimme regionale afstemming. Tegelijkertijd zien wij ons genoodzaakt juridische stappen te zetten wanneer de rechtspositie van ondernemers in het geding komt of wanneer beleid de grenzen van juridische houdbaarheid nadert.
• Het voeren van procedures is voor KHN geen doel op zich, maar een middel om rechtsbescherming te waarborgen en duidelijkheid te verkrijgen over de reikwijdte van gemeentelijke sturing.
• Zoals bekend voeren wij een collectief juridisch verweer tegen de verhoging van de toeristenbelasting in 2024. Daarnaast hebben wij ons recent gevoegd in de procedure van de bewonersgroep “Amsterdam heeft een keuze” tegen de gemeente. In die zaak wordt gesteld dat het college tekortschiet in de uitvoering van de Verordening Toerisme in Balans, waarin is bepaald dat moet worden gestuurd op een maximum van 20 miljoen overnachtende bezoekers per jaar. 

Wij hebben daarbij de indruk dat de gemeente zich in haar communicatie sterk richt op de beeldvorming richting klagende bewoners, terwijl zij voorbijgaat aan het belang van een zorgvuldig en strategisch citymarketingbeleid. Juist door het publieke debat primair te framen als een strijd tegen bezoekers, wordt het streven naar een respectvolle, kwalitatieve bezoekerseconomie ondermijnd. Goede citymarketing draait om het aantrekken van de juiste doelgroepen, het bevorderen van gewenst gedrag en het versterken van trots en draagvlak in de stad. Een eenzijdige focus op beperking en negatieve framing werkt dit eerder tegen dan dat zij eraan bijdraagt.

Tot slot
De nieuwe uitvoeringsprogramma’s bevestigen dat de gemeente vasthoudt aan een koers van verdere regulering en volumesturing. KHN blijft zich inzetten voor een leefbare stad én een gezonde gastvrijheidssector. Beide zijn geen tegenpolen, maar randvoorwaarden voor elkaar.

Voor meer informatie of contact ga naar www.khn.nl/amsterdam

Ons verkiezingsdebat
Kom naar ons verkiezingsdebat en presentatie van de Amsterdam City Index op 10 maart vanaf 1900 uur in de Beurs van Berlage en ga met de Amsterdamse politike vertegenwoordigers van de grootste partijen in gesprek. De bezoekerseconomie en aanpak binnenstad zullen daarbij zeker aan bod komen. Geef je hier op.