Hotelovernachtingen in Amsterdam: meer dan 40% van de rekening gaat straks naar belastingen

Amsterdam is een populaire bestemming voor toeristen in Europa. Zal dat zo blijven? Met wéér een andere belastingverhoging, dit keer die van de toeristenbelasting, gaat straks meer dan 40% van de hotelrekening naar belastingen. 

Stijgende toeristenbelasting

Amsterdam kent momenteel al de hoogste toeristenbelasting van Europa. De plannen van de nieuwe gemeenteraad gaan nog veel verder. De toeristenbelasting zou stijgen naar 16% in 2027 en vervolgens verder oplopen naar 20%. Plus de al landelijk ingevoerde btw-verhoging op logies van 21%. Voor bezoekers betekent dit hogere kosten, terwijl ondernemers zich zorgen maken over de gevolgen voor hun concurrentiepositie en de aantrekkelijkheid van de stad. 

Voorzieningen

De toeristisch-recreatieve sector zorgt voor duizenden banen. Daarnaast genereert de sector omzet voor hotels, restaurants, winkels, theaters, bioscopen, culturele instellingen en het openbaar vervoer. Bewoners en bedrijven profiteren hiervan en zijn voor het behoud van dit voorzieningenniveau mede afhankelijk van de bezoekers die de stad aantrekt. 

Leefbaarheid van de stad

Tegelijkertijd is het begrijpelijk dat gemeenten en in het bijzonder de gemeente Amsterdam, zoeken naar een goede balans tussen leefbaarheid voor inwoners en de drukte die externe bezoekers met zich meebrengen. 

Evenwichtige bijdrage van bezoekers

Volgens de gemeente kan een hogere toeristenbelasting helpen om bezoekersstromen te beïnvloeden en tegelijkertijd extra inkomsten op te halen voor het beheer van de stad. Die redenering gaat maar ten dele op. De grootste druk op de stad komt namelijk niet alleen van hotelgasten, maar ook van dagbezoekers. Zij maken eveneens gebruik van de openbare ruimte en voorzieningen, maar betalen geen toeristenbelasting. 

Door overnachten in Amsterdam fors duurder te maken, ontstaat juist het risico dat bezoekers uitwijken naar hotels buiten de stad. Met de groei van hotelcapaciteit in de regio en het verhogen van het belastingtarief in Amsterdam is het aannemelijk dat deze ontwikkeling de komende jaren verder toeneemt. Om Amsterdam aantrekkelijk te houden als toeristenbestemming, wil je overnachtingen in de stad mogelijk houden. Een meer evenwichtige bijdrage van verblijfsgasten en dagbezoekers sluit daarom beter aan bij de uitdagingen waar de stad voor staat. 

Op korte termijn levert een hogere toeristenbelasting extra inkomsten op voor de gemeentekas. Maar de langere termijn verdient minstens zoveel aandacht. 

Wanneer Amsterdam duurder wordt dan concurrerende Europese steden, kan dat gevolgen hebben voor de keuze van toeristen, congresorganisatoren en internationale evenementen. Niet alleen hotels worden hierdoor geraakt, maar ook congreslocaties, restaurants, winkels en culturele instellingen. Vrijwel alle grote culturele instellingen zien momenteel al een daling van het aantal bezoekers. 

Respect voor bewoners en leefomgeving

Uiteindelijk moet het beleid zich niet alleen richten op aantallen bezoekers, maar vooral op bezoekers die de stad waarderen om haar cultuur, geschiedenis en erfgoed en die respect hebben voor bewoners en leefomgeving. 

De fundamentele vraag is daarom welke toekomst Amsterdam voor ogen heeft. Wil de stad daadwerkelijk minder verblijfstoerisme, of kiest zij voor een sterke bezoekerseconomie die werkgelegenheid, investeringen, cultuur en voorzieningen ondersteunt? 

Als de stad de economische en maatschappelijke waarde van de bezoekerseconomie erkent, hoort daar ook een fiscaal beleid bij dat deze sector niet behandelt als een onuitputtelijke bron van extra inkomsten. Zoals het Engelse gezegde luidt: penny wise, pound foolish. Een maatregel die op korte termijn geld oplevert, kan op langere termijn juist meer kosten dan zij opbrengt. 

Wat moet er gebeuren en welke stappen gaat KHN zetten? 

• We blijven geloven in samenwerken aan een betere stad, een gezonde bezoekerseconomie en een goed ondernemersklimaat. Onze lokale vertegenwoordigers en bestuurders zijn al geruime tijd in gesprek met de Amsterdamse politiek. Die inzet gaan we de komende periode verder intensiveren, met als doel om gezamenlijk tot betere en effectievere oplossingen te komen. Het verder verhogen van de toeristenbelasting is wat ons betreft niet de oplossing. KHN Amsterdam werkt aan een actieplan.  
• Samen met KHN Amsterdam zijn we al een juridische procedure gestart tegen de gemeente Amsterdam over de huidige verhoging van de toeristenbelasting. De aangekondigde verdere verhogingen versterken onze zorgen over de proportionaliteit en rechtmatigheid van het beleid. Wij voelen ons daarom genoodzaakt deze ontwikkelingen nadrukkelijk mee te nemen in de lopende procedure en onderzoeken daarnaast welke aanvullende juridische stappen noodzakelijk zijn om de belangen van ondernemers te beschermen. 
• Ook zullen wij dit onderwerp nadrukkelijk onder de aandacht brengen van de landelijke politiek. De Gemeentewet biedt gemeenten de mogelijkheid toeristenbelasting te heffen, zonder dat daarvoor een wettelijke bovengrens geldt en zonder dat is vastgelegd dat deze inkomsten – al is het maar gedeeltelijk – ten goede moeten komen aan de toeristisch-recreatieve sector of de voorzieningen waarvan bezoekers gebruikmaken. Wat Amsterdam nu doet, maakt volgens KHN duidelijk dat een fundamentele discussie over dit stelsel noodzakelijk is en dat de huidige systematiek tegen haar grenzen aanloopt. 

Amsterdam heeft de kans om een stad te blijven die aantrekkelijk is voor bewoners, bezoekers én bedrijven. Dat vraagt om beleid dat verder kijkt dan de inkomsten van morgen en investeert in de welvaart en leefbaarheid van de toekomst. Het steeds verder verhogen van de toeristenbelasting past daar niet bij. De uitdaging is niet om bezoekers weg te belasten, maar om samen te werken aan slimme oplossingen die de stad leefbaar houden én haar economische en culturele kracht behouden.