Herbruikbare versus kartonnen bekers: vraag over duurzaamheid blijft

Het kabinet publiceerde recent een nieuw onderzoek naar de milieu-impact van herbruikbare bekers versus de kartonnen beker met plastic coating. De resultaten van dit onderzoek worden meegenomen in het politieke debat over circulaire economie op 1 juli. Vanuit KHN leverden wij samen met de Club van Elf actief input hierop aan de Tweede Kamer.

Wat zegt het onderzoek?

Uit het onderzoek blijkt dat:

• herbruikbare bekers in een kantooromgeving een lagere milieu-impact hebben dan wegwerpbekers;
• dit vooral geldt als bekers vaak hergebruikt en efficiënt gewassen worden.

De minister gebruikt deze uitkomsten als onderbouwing voor het huidige beleid rondom wegwerpbekers.

Belangrijke nuance ontbreekt

Samen met de Club van Elf hebben we naar de Tweede Kamer toe opgemerkt dat het onderzoek slechts één situatie onderzoekt: de kantooromgeving. Wij vragen ons af waarom voor deze beperkte context is gekozen en welke definitie van kantoor de onderzoekers hierbij gebruikten. Volgens de ministeriële regeling vallen namelijk ook locaties als dierentuinen, openluchtzwembaden en attractieparken onder een kantoor.

Gesloten systeem versus on the go

Er bestaan grote verschillen tussen een gesloten kantooromgeving en locaties met één of meer horecagelegenheden waar meer on the go wordt geconsumeerd. Een gesloten kantooromgeving is vergelijkbaar met een restaurant binnen: een gecontroleerde setting, waarin hergebruik goed kan functioneren. Maar on the go wijkt hiervan in de praktijk sterk af: bekers raken kwijt of worden niet ingeleverd, er zijn extra retour- en transportstromen en consumentengedrag is bepalend en lastig te sturen. 

Wat is duurzamer voor on the go?

Het rapport geeft eveneens aan dat de uitkomsten niet één-op-één toepasbaar zijn op andere contexten, zoals horeca en evenementen. Bovendien blijkt uit het rapport dat hergebruik alléén beter werkt als bekers vaak hergebruikt en efficiënt gewassen worden. In een gesloten systeem is dat goed te organiseren, bij on the go is dat veel uitdagender. Daarmee beantwoordt dit onderzoek slechts een deel van de vraag. Voor de on the go-omgeving blijft onduidelijk wat duurzamer is: de herbruikbare beker of de kartonnen beker met plastic coating.

Dit brengen we in de lobby in

1. Maak onderscheid in beleid.
Houd het verschil tussen een gesloten omgeving (zoals kantoren en horeca binnen) en open situaties (on the go, afhaal en evenementen) goed voor ogen. 

2. Gebruik het juiste onderzoek voor de juiste context.
Het huidige onderzoek is waardevol, maar niet geschikt als basis voor generiek beleid voor alle omgevingen. 

3. Houd ruimte voor werkbare oplossingen
Hergebruik werkt goed waar systemen controleerbaar zijn, maar niet overal in de praktijk zoals bij on the go. Daarom moet er ruimte blijven voor alternatieven waar nodig.

We hebben de volgende vraag bij de woordvoerders circulaire economie neergelegd, met het verzoek deze aan de minister te stellen:

Kan de minister toelichten waarom dit rapport - dat uitsluitend ziet op consumptie ter plaatse en niet toepasbaar is op on the go-situaties, waar retourstromen en gedrag fundamenteel anders zijn - toch als basis dient voor generiek beleid? Deelt de minister onze visie dat er onderscheid nodig is tussen gesloten systemen en on the go? En is er ruimte voor alternatieven, zoals kartonnen bekers op plekken waar hergebruik in de praktijk niet goed werkt?

Wat gebeurt er nu?

Op 1 juli 2026 debatteert de Tweede Kamer over de circulaire economie. Wij zullen dit debat volgen. Als er voor onze sector relevante zaken worden besproken, zullen wij je hiervan uiteraard op de hoogte brengen.