Toerisme

De situatie

De gastvrijheidseconomie liet in 2024 een krachtig herstel en verdere groei zien. Wereldwijd liggen de internationale aankomsten voor het eerst weer boven het niveau van 2019 met een stijging van 12,4% ten opzichte van 2023. Ook Nederland kende een sterk toeristisch jaar. In totaal werden 52,3 miljoen bezoekers verwelkomd, waarvan 58,5% uit eigen land.

Het inkomend toerisme groeide in 2024 naar 21,3 miljoen internationale bezoekers. De economische waarde van toerisme groeide in 2024 tot 111,2 miljard euro, goed voor 4% van de totale Nederlandse economie. Ook het aantal banen in het gastvrijheidsdomein nam toe: in totaal waren er 771.000, wat neerkomt op 6,7% van alle werkgelegenheid in Nederland.

Naast duurzaamheid en personeel is een belangrijk vraagstuk voor de komende jaren hoe we kunnen komen tot een meer integrale benadering van toerisme. Hierbij gaat het niet alleen om het (zeer aanzienlijke!) economische belang van de sector maar ook over leefbaarheid, vestigingsklimaat en aantrekkelijk wonen. In toeristische gebieden is het voorzieningenniveau hoger en daar profiteert ook de lokale bevolking van. Dit voorzieningenniveau maakt het ook aantrekkelijker voor niet-toerisme gerelateerde bedrijven om zich te vestigen. Recreatie en uitgaan vervullen bovendien een sociale rol: mensen ontmoeten elkaar en kunnen ontspannen. Het is daarom belangrijk dat de toeristisch/recreatieve sector de ruimte krijgt, ruimte die schaars is in Nederland en per definitie gedeeld moet worden met andere partijen.

Ondanks het economische belang van de sector is er op dit moment vrijwel geen enkele landelijke regie op het onderwerp ‘toerisme’ en wordt de toeristisch/recreatieve ontwikkeling vrijwel volledig overgelaten aan regionale en lokale overheden. In september 2024 is, onder leiding van Rob van Gijzel, de Landelijke Raad voor Recreatie en Toerisme opgericht. Die Landelijke Raad is een samenwerking van EZK, KHN, Hiswa-Recron, Gastvrij Nederland, provincies, Destination Marketing Organisaties en wetenschap. De Landelijke Raad is geen adviesraad maar een ‘doe-raad’, die concrete oplossingen moet gaan leveren voor een toekomstbestendige vrijetijdssector. Thema’s die door de Landelijke Raad actief worden opgepakt zijn onder andere: regeldruk, ruimte voor recreatie en toerisme en bereikbaarheid.

Standpunt KHN

1. De economische en maatschappelijke meerwaarde van toerisme voor Nederland moet veel meer worden uitgedragen.
2. Spreiding van toerisme moet bevorderd worden. Niet alleen over het land maar ook over het jaar.
3. Samenwerking met andere brancheorganisaties (met leden die actief zijn in de gastvrijheidsindustrie) binnen het platform Gastvrij Nederland is belangrijk.
4. De ruimte voor toeristisch ondernemen met behoud van draagvlak van de omgeving (bijvoorbeeld via de Landelijke Raad voor Recreatie en Toerisme en het Kustpact) moet vergroot worden.
5. Integrale ontwikkelstrategieën in de regio in de vorm van toerismevisies moeten gestimuleerd en gefaciliteerd worden, waarbij wordt ingezet op het toekomstbestendig en duurzaam ontwikkelen van de gastvrijheidssector en het daarbij horende budget om projecten te financieren.