Alcoholbeleid

De situatie

De leeftijdsgrens voor de verkoop van alcohol is 18 jaar. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor preventie en handhaving. Vrijwel iedere gemeente heeft inmiddels een preventie- en handhavingsplan ‘jeugd en alcohol’, maar de kwaliteit hiervan én van de handhaving laten nog vaak te wensen over. Daarnaast hebben paracommerciële instellingen, zoals sportverenigingen en buurthuizen, met de invoering van de paracommerciële verordeningen in veel gemeenten meer ruimte gekregen om alcohol te verkopen (door ruimere schenktijden) en om ‘feesten en bijeenkomsten van persoonlijke aard’ te organiseren.

Verstrekkers van alcohol zijn verplicht om aan de hand van een ID te checken of de koper oud genoeg is, tenzij iemand overduidelijk ouder is dan 18. Uit de laatste landelijke nalevingsonderzoeken (2024) blijkt dat de naleving in de horeca niet overhoudt (rond de 25%). De horeca doet het daarbij slechter dan gemiddeld. De naleving bij slijterijen (62%) en supermarkten (59%) is beduidend beter. En ook in sportkantines is de naleving beter.

In het kader van het Nationaal Preventie-akkoord zet KHN zich, samen met andere partijen, in om te streven naar een naleving van 100% in 2030. De verdere uitrol van NIXzonderID-pilots, naar voorbeeld van de gemeente Utrecht, vormt een belangrijk instrument om in meer gemeenten proefprojecten uit te voeren die de naleving van de leeftijdsgrens verbeteren. Daarnaast stimuleert KHN het gebruik van de e-learning ‘Verantwoord Alcohol Schenken’, speciaal ontwikkeld voor horecamedewerkers die geen Verklaring Sociale Hygiëne hoeven te hebben. De uitvoering van de NIX18/NIXzonderID-pilots heeft door de coronaperiode enige vertraging opgelopen, maar bevindt zich inmiddels in een vernieuwde fase. Met subsidie van het ministerie van VWS loopt het project door tot eind 2025. KHN legt daarbij extra nadruk op goede handhaving van de Alcoholwet, onder meer door nauwere samenwerking met gemeenten en de NVWA, en door het ondersteunen van horecaondernemers bij scholing en het verbeteren van hun procedures voor leeftijdscontrole.

Standpunt KHN

• Volgens KHN kan alcoholbeleid alleen succesvol zijn als alle betrokken partijen samenwerken en iedere partij zijn verantwoordelijkheid neemt. Daarbij zijn voldoende en goede handhaving een cruciaal onderdeel. KHN vindt dat de lokale overheid (gemeenteraad en burgemeester) de regie moet nemen om dit tot stand te brengen. De gemeente moet goed en voldoende handhaven bij alle alcoholverstrekkers, bij jongeren én op illegale situaties.
• Daarnaast is een cultuuromslag nodig: we moeten het als maatschappij niet normaal vinden wanneer jongeren onder de 18 roken en/of drinken. Eenheid van uitleg en toepassing van de regels is daarbij cruciaal.
• Horecaondernemers moeten zich blijven inspannen om de naleving van de leeftijdgrens te verbeteren. KHN heeft daar ook een rol in: door leden te informeren, best practices te delen en mee te doen aan nationale en regionale campagnes gericht op betere naleving van de leeftijdgrens.