ZZP & Schijnzelfstandigheid, wat zijn de regels?

22-10-2024

Vanaf 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst op schijnzelfstandigheid en kun je te maken krijgen met directe naheffingsaanslagen, loonbelasting en premies. Het is dus belangrijk dat je niet met zzp’ers werkt die eigenlijk als werknemer gezien moeten worden. Hoe ga je hiermee om in jouw bedrijf? Wat mag wel en wat niet?

Handhaving in 2026

Ook in 2026 zal de Belastingdienst nog terughoudend zijn in het handhaven. Er zullen alleen boetes worden opgelegd als er sprake is van “opzet of grove schuld”. Bijvoorbeeld als het overduidelijk om schijnzelfstandigheid gaat en/of je als werkgever geen enkel onderzoek hebt gedaan of bewust waarschuwingen negeert. Naast een naheffingsaanslag kan de Belastingdienst een aanvullende boete opleggen tot 100% van de naheffing.

Het zzp-dilemma

Veel horecaondernemers zijn op zoek naar argumenten om het inhuren van zzp’ers voor reguliere werkzaamheden mogelijk te maken. Veel voorkomende argumenten zijn:

Ze schrijven zichzelf in voor een shift en hebben daarmee dus keuzevrijheid.
Ze hebben eigen kleding aan, dus eigen materiaal.
Ze hebben winstoogmerk. Want als ze geen goed werk leveren, worden ze niet opnieuw ingehuurd.

Dat is begrijpelijk voor een branche met een aanzienlijk personeelstekort. Maar het gaat er niet om hoe je als ondernemer aan jezelf kunt verantwoorden dat de betreffende persoon als zzp’er kan werken. Ook gaat het er niet om dat diegene zelf zzp’er wil zijn. Doorslaggevend is hoe de Belastingdienst dit beoordeelt. Zij doen dit op basis van de wet. En zij kwalificeren lang niet elke zelfstandige als zzp’er.

Risico op boetes en naheffingen

De overheid gaat vaak ervan uit dat er sprake is van gedwongen zzp’ers, terwijl dat vaak niet het geval is. Veel zzp’ers in de horeca kiezen juist zelf hiervoor. Ze willen werken bij verschillende opdrachtgevers en zelf bepalen wanneer ze werken of vrij nemen. Ook bieden ze zelf de zzp-overeenkomst aan. Deze uitgangspunten zijn echter onvoldoende om zzp’er te zijn. Ze moeten voldoen aan bepaalde criteria. Dit betekent een fiscaal en arbeidsrechtelijk risico (potentiële claims) voor ondernemers. Ondernemers die zzp’ers inzetten voor werk dat feitelijk in loondienst zou moeten gebeuren, riskeren boetes en naheffingen tot maximaal vijf jaar terug.

Maak een inventarisatie

Vanaf 1 januari 2025 kan de Belastingdienst handhaven op schijnzelfstandigheid. Ons advies: start met een overzicht van het aantal zzp’ers in je bedrijf en maak per zzp’er een inventarisatie. Doe een scan met behulp van de criteria hieronder, om te beoordelen of er sprake is van een zzp’er of werknemer. En beoordeel hoe je verder wilt met de zzp’er (handhaven, inhuren via bureau, in loondienst aannemen, een aantal criteria wijzigen).

Criteria zzp’er – kenmerken die horen bij een opdracht als zzp’er op grond van de scan

De werkende draagt commercieel risico. Bijvoorbeeld omdat hij of zij de schade moet dragen als het werk niet goed wordt uitgevoerd.
De werkende doet eigen investeringen voor het werk. Bijvoorbeeld omdat hij of zij zelf de materialen of apparaten voor het werk moet kopen.
De vergoeding voor het werk ligt duidelijk hoger dan wat binnen de sector normaal gesproken aan werknemers wordt betaald.
De werkende gedraagt zich naar buiten toe als ondernemer. Bijvoorbeeld doordat hij of zij actief een website beheert en zich aanbiedt voor andere klussen.
Het gaat om een opdracht van kortere duur of een beperkt aantal uren per week.
De werkende heeft steeds verschillende opdrachten en opdrachtgevers.
De werkende heeft de vrijheid om zich te laten vervangen en kan dat in de praktijk ook doen.
De werkende bepaalt zelf hoe het werk wordt uitgevoerd, niet de opdrachtgever.
De werkende wordt op factuurbasis per uur of per opdracht betaald. Wanneer per uur wordt betaald, worden alleen de daadwerkelijk gewerkte uren betaald. Bij ziekte ontvangt de werkende niets.
Er is een ‘resultaatverplichting’ met de werkende afgesproken: er wordt verwacht dat op een bepaald moment concreet resultaat wordt bereikt en de zzp'er kan daar ook op worden aangesproken.

Criteria werknemer – kenmerken die horen bij loondienst op grond van de scan

Het werk wordt gedurende langere tijd verricht.
De opdrachtgever kan de werktijden bepalen, bepalen hoe het werk wordt verricht en/of wat de werktijden zijn.
De werkende verricht werkzaamheden die ook door werknemers worden verricht bij die organisatie.
De werkende verricht taken die structureel onderdeel zijn van de organisatie (zoals bediening en afwassen).
De werkende verricht het werk persoonlijk. De werkende mag zich niet zonder toestemming van de werkgevende laten vervangen.
De vergoeding/het salaris voor het werk wordt van tevoren per uur (of per maand) afgesproken en op een vast moment overgemaakt.
De vergoedingen zijn niet veel hoger dan het salaris dat aan werknemers wordt betaald voor gelijksoortig werk.
De werkende loopt weinig commercieel risico bij het uitvoeren van het werk. Bijvoorbeeld omdat de werkgever de kosten draagt als het werk niet goed wordt uitgevoerd.
De werkende doet geen of weinig eigen investeringen. Bijvoorbeeld omdat de werkgever de materialen, apparaten of opleidingen aanlevert.
De werkende heeft een ‘inspanningsverplichting’. Dit betekent dat hij/zij niet rechtstreeks wordt afgerekend op een bereikt resultaat, maar dat verwacht wordt dat de werkende zo goed mogelijk functioneert.

Webinar terugkijken

Op donderdag 3 oktober 2024 organiseerden we een webinar over het werken met zzp’ers in 2025. De Belastingdienst en AWVN gaven een toelichting op de regel.

Kijk de webinar terug

Veelgestelde vragen

De veelgestelde vragen zijn gebundeld: Bekijk de vragen die tijdens de webinar werden gesteld en de antwoorden